กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านโนนยาง สถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติสาขากลุ่มแม่บ้านเกษตรกร

จัดตั้งเมื่อ  15 กันยายน 2521

สมาชิกแรกตั้ง  15 คน

สมาชิกปัจจุบัน  406 คน

อาชีพ  เกษตรกรรม

ผลงานดีเด่น

ความคิดริเริ่ม

• สมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรโนนยางประสบปัญหาถูกเอาเปรียบในการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคจากร้านค้าปลีกย่อยสินค้ามีราคาแพงไม่ตรงกับความต้องการของสมาชิกและต้องเดินทางไปซื้อในเมือง ทำให้เกิดผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจต่อครอบครัวของสมาชิกที่ต้องสูญเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นโดยไม่จำเป็น ดังนั้นคณะกรรมการและสมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร จึงได้ประชุมหารือมีมติดังนี้

1. จัดตั้งร้านค้ากลุ่มแม่บ้านเกษตรกร เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว และสามารถให้บริการแก่สมาชิกให้ตรงกับความต้องการในราคายุติธรรม
2. ให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการร้านค้าอย่างมีระบบและโปร่งใส
3. เสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้และองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการร้านค้าให้แก่คณะกรรมการและสมาชิกกลุ่มอย่างต่อเนื่อง

• ประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่น และรู้จักใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ มาเสริมสร้างคุณภาพชีวิตและรายได้

1. การทอผ้าลายขิดย้อมสีธรรมชาติจากเปลือกไม้และโคลนผสมผสานเทคโนโลยีการย้อมสีแนวใหม่
2. อนุรักษ์ตำรับอาหารพื้นบ้านจากข้าว นำมาเผยแพร่และจำหน่ายในชุมชน ได้แก่ ขนมข้าวปาด ขนมข้าวหมก ข้าวโป่งแผ่น
3. การคิดค้นสูตรน้ำนมถั่วเหลือง ที่มีคุณค่าและรสชาติเหมาะสมกับผู้บริโภคทั้งเด็กและผู้ใหญ่ทั้งในและนอกโรงเรียน
4. ประยุกต์การดำเนินกิจกรรมตามแนวเศรษฐกิจ ได้แก่ ส่งเสริมการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ ชีวภาพ ลด และเลิกการใช้สารเคมี สร้างกิจกรรมไร่นาสวนผสมให้เป็นศูนย์เรียนรู้ของชุมชน
5. จัดตลาดรองรับสินค้าเกษตรที่ปลอดภัยจากสารพิษ ได้แก่ ร้านค้าอาหารสด/ตลาดนัดสีเขียว (Green Market)
6. สร้างกระบวนการเรียนรู้ และองค์ความรู้ โดยคณะกรรมการกลุ่มย่อยแต่ละกลุ่มเป็นวิทยากรถ่ายทอด
7. ส่งเสริมให้สมาชิกรู้จักการออมและระดมทุนให้สมาชิกกู้ยืมไปประกอบอาชีพ
8. นำแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับความเป็นอยู่ของคนในชุมชน

ความสามารถในการบริหารจัดการ

กลุ่มมีการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 31 ปี โดยยึดหลักการดำเนินงาน การประกอบอาชีพ และการดำเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานความต้องการของสมาชิก เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและพึ่งพาตนเองได้

• โครงสร้างการบริหารกลุ่ม ประกอบด้วย คณะกรรมการบริหารกลุ่ม จำนวน 6 คน และอยู่ในวาระ 2 ปี คณะที่ปรึกษากลุ่ม 10 คน และที่ปรึกษาภาครัฐทั้งส่วนตำบล อำเภอ และจังหวัด จำนวน 11 หน่วยงาน
• กลุ่มมีกิจกรรม ได้แก่ ร้านค้ากลุ่มและกลุ่มออมทรัพย์ และงานกลุ่มย่อย 8 กิจกรรม ได้แก่ กลุ่มไส้อั่วสมุนไพรไส้กรอกอีสาน กลุ่มแปรรูปถั่วเหลือง กลุ่มทอผ้าฝ้ายลายขิดย้อมสีธรรมชาติ กลุ่มร้านค้าอาหารสด กลุ่มผู้เลี้ยงสุกร กลุ่มปุ๋ยชีวภาพ กลุ่มผู้ปลูกข้าวอินทรีย์ กลุ่มจัดไร่นาสวนผสม ซึ่งทุกกลุ่มเชื่อมโยงกันโดยกลุ่มใหญ่ช่วยเหลือกลุ่มย่อย ทั้งเป็นกรรมการร่วมให้คำปรึกษา บริการเงินทุนดำเนินกิจกรรม และประสานเชื่อมโยงกิจกรรมของกลุ่มย่อยต่าง ๆ และกลุ่มใหญ่ให้เกื้อกูลกันโดยดำเนินการดังนี้

1. ประชาสัมพันธ์ สร้างความสัมพันธ์ติดต่อสื่อสารเชื่อมโยงกันตลอด อาทิ สมาชิกประชุมอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง กรรมการอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง มติที่ประชุมต้องมีคะแนน 2 ใน 3 ของสมาชิก
2. วางกฎ ระเบียบ ข้อบังคับที่ดีร่วมกับสมาชิกและถือปฏิบัติร่วมกัน
3. ประชุมตามวาระหรือประชุมอื่น ๆ เพื่อสร้างความเข้าใจ
4. จัดทำบัญชี เอกสารกลุ่ม สามารถตรวจสอบได้
5. มีการแบ่งปันรายได้ ผลประโยชน์ที่เป็นธรรม
6. เชื่อมโยงเครือข่ายทั้งระบบ สามารถอำนวยประโยชน์ด้านบริการสมาชิกอย่างทั่วถึงทุกคณะ
7. กลุ่มมีการประชุมประชาคม วิเคราะห์ปัญหา และแนวทางพัฒนากลุ่มอยู่เสมอ

• การบริหารจัดการร้านค้ากลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านโนนยาง ซึ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อปี 2538 ตามมติกลุ่ม เพื่อให้บริการสมาชิกได้จับจ่ายสินค้าราคายุติธรรมตามความต้องการ มีสมาชิกเริ่มต้น 36 คน ปัจจุบันสมาชิก 406 คน เงินทุนหมุนเวียนเกือบ 5 ล้านบาท สมาชิกได้มีส่วนร่วมเกิดการเรียนรู้ในเรื่องต่าง ๆ เกี่ยวกับร้านค้า สามารถลดค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 160 บาท/เดือน/ครัวเรือน คณะกรรมการบริหารร้านค้ากลุ่ม จำนวน 8 คน ดูแลรับผิดชอบฝ่ายขาย ฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายตรวจสอบ และฝ่ายบัญชี มีกฎระเบียบข้อบังคับ เช่น สมาชิกต้องถือหุ้นขั้นต่ำครอบครัวละ 1 หุ้น 100 บาท แต่ไม่เกิน 5 หุ้น ผู้ขายต้องเคยผ่านการเป็นกรรมการหรือประสบการณ์ด้านการขาย ไม่ใช่สมาชิกไม่มีสิทธิ์ใช้เครดิต การบริหาร :ผู้ขาย 25% กรรมการ 15 % เฉลี่ยคืน 35 % หุ้น 15% กองกลาง/สวัสดิการ 5%การกุศล/สาธารณประโยชน์ 5%
• การบริหารกลุ่มออมทรัพย์สัจจะซึ่งจัดตั้งเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2541 เพื่อให้สมาชิกรู้จักออมเงิน และระดมทุนให้สมาชิกกู้ยืมไปประกอบอาชีพ ช่วยเหลือครอบครัว คณะกรรมการบริหาร 11 คน มีกฎข้อบังคับกลุ่มให้สมาชิกต้องฝากเงินสัจจะขั้นต่ำเดือนละ 20 บาท กู้ได้ 10,000 บาท อนุมัติโดยกรรมการ 2 ใน 3 คิดดอกเบี้ย 2 บาท/เดือน ส่งคืนภายใน 3 เดือน ดอกเบี้ยเงินฝาก 10 บาท/ปี สมาชิกหรือบุคคลในครอบครัวเสียชีวิตช่วยเหลือครอบครัวละ 500  บาท การบริหาร : สวัสดิการ 2% กรรมการ 10% ทุนสะสม 5% เฉลี่ยคืน 65-83% กลุ่มได้พัฒนาสมาชิก โดยส่งเข้าอบรม/ดูงานตลอดทำให้ได้เข้าไปมีบทบาท/กรรมการชุมชนต่าง ๆ มีตำแหน่งทางสังคมมากมาย เช่น วิสาหกิจกองทุน SML

บทบาทและการมีส่วนร่วมของสมาชิก

• กลุ่มเปิดโอกาสให้สมาชิกมีบทบาทมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นโดยใช้หลักประชาธิปไตยมีประชุมสามัญประจำปี ปีละ 1 ครั้ง หรือแล้วแต่ความจำเป็น
• สมาชิกมีส่วนร่วมในการกำหนดกฎ กติกา ข้อบังคับ รวมทั้งราคาสินค้าของร้านค้ากลุ่ม
• มีเวทีประชาคมแสดงความคิดเห็น ระดมปัญหาแนวทางแก้ไข จัดทำแผนพัฒนา
• สมาชิกร่วมคิดร่วมแก้ปัญหาร่วมทำร่วมรับผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม
• คณะกรรมการและสมาชิกร่วมกันพัฒนาและถ่ายทอดศักยภาพและความสามารถในการบริหารจัดการกลุ่ม

1. จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน
2. สมาชิกทุกคนมีโอกาสได้รับการพัฒนา (ฝึกอบรมและดูงาน)
3. มีการเชื่อมโยงกับองค์กรอื่น ๆ เพื่อประสานความร่วมมือ

• มีการประชุมผู้ถือหุ้น ปันผลทุกปี
• สมาชิกทุกคนเป็นสมาชิกและร่วมกิจกรรมรวมคือร้านค้า และกลุ่มออมทรัพย์สัจจะ
• ให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การออมทรัพย์ เป็นวิทยากรจุดถ่ายทอดตามกิจกรรมที่ตนถนัด
• กิจกรรมกลุ่มเน้นความสำคัญของสมาชิกในครอบครัวเป็นหลัก เพื่อเสริมสร้างความอบอุ่นให้กับครอบครัวและชุมชน

ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

กลุ่มมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องมั่นคงและยั่งยืนนานถึง 14 ปี มีทุนหมุนเวียนกว่า 5 ล้านบาท มีทรัพย์สินกลุ่มรวมมูลค่า 989,200 บาท ซึ่งการดำเนินกิจกรรมรวมคือร้านค้ากลุ่มและกลุ่มสหกรณ์ออมทรัพย์และกิจกรรมกลุ่มย่อยทั้ง 8 กลุ่ม สามารถรับรายได้และมีผลกำไรเพิ่มขึ้นทุกปี ทางกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านโนนยางได้นำเงินจากผลกำไรร้านค้ามาซื้อที่ดิน 150,000 บาท สร้างอาคารร้านค้า 450,000 บาท อาคารแสดงสินค้ามูลค่า 250,000 บาท โดยคณะกรรมการบริหารได้วางกฎระเบียบร่วมกับสมาชิกภายใต้ความถูกต้อง โปร่งใส เป็นธรรมและเสียสละ

กิจกรรมสาธารณประโยชน์

• กลุ่มและสมาชิกเป็นจุดถ่ายทอด เรียนรู้ และเป็นวิทยากรด้านต่าง ๆ หลายกิจกรรม เช่น

1. การทอผ้าย้อมสีธรรมชาติให้แก่กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรอื่น ๆ นักเรียน นักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ทั้งในและนอกจังหวัด
2. การบริหารจัดการกลุ่มฯ ร้านค้า การจัดทำบัญชีร้านค้าแก่กลุ่มเครือข่าย ทั้งในและนอกจังหวัด
3. การถ่ายทอดการแปรรูปอาหารพื้นบ้าน ไส้อั่ว ไส้กรอก ข้าวบาด ข้าวโป่ง ข้าวหมก
4. ไร่นาสวนผสม/เศรษฐกิจพอเพียง/เกษตรอินทรีย์

• ส่งเสริมให้สมาชิกทำเกษตรอินทรีย์

การเกษตรพอเพียงหรือไร่นาสวนผสม ลดละเลิกการใช้สารเคมี รณรงค์ให้สมาชิกและชุมชนลดภาวะโลกร้อนด้วยการใช้ตะกร้าหรือถุงผ้าแทนถุงพลาสติก

• ร่วมทำชุมชนกิจกรรมสาธารณประโยชน์ เช่น ปลูกป่าชุมชน
• บริจาคเงินสงเคราะห์สมาชิก ในรอบ 3 ปี จำนวน 16 ราย 8,000 บาท
• บริจาคเงินช่วยเหลือหรือร่วมกิจกรรมช่วยงานสังคม วัด โรงเรียนเป็นประจำ บริจาคเงินให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กปีละ 500 บาททุกปี สมทบสร้างอาคารเรียนเด็กประถม 1,500 บาท สมทบกองทุนกลุ่มแม่บ้านฯ จ.ยโสธร 2,000 บาท
• ทำน้ำนมถั่วเหลืองเลี้ยงวันเด็ก สมทบในกิจกรรมของ อสม. อย่างน้อยปีละ 4 ครั้ง

ที่มา:กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ “ประวัติและผลงานเกษตรกร สถาบันเกษตรกร สหกรณ์ดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2552”, 2552.