หนอนกอข้าว เป็นศัตรูที่สำคัญของชาวนา ซึ่งทำความเสียหายให้กับแปลงนาเป็นอย่างมาก โดยหลังหนอนฟักจากไข่จะเจาะเข้าทำลายกาบใบอ่อน ทำให้กาบใบมีสีเหลืองหรือน้ำตาล ถ้าเข้าทำลายในระยะข้าวแตกกอนี้ทำให้เกิดอาการ "ยอดเหี่ยว" (deadheart) ถ้าหนอนเข้าทำลายในระยะข้าวตั้งท้องหรือหลังจากข้าวออกรวงจะทำให้เมล็ดข้าวลีบทั้งรวง รวงข้าวมีสีขาวเรียกอาการนี้ว่า "ข้าวหัวหงอก" (whitehead) การใช้สมุนไพรในธรรมชาติในการป้องกันและกำจัดหนอนกอเป็นวิธีการหนึ่งที่ปลอดภัยกับทุกฝ่ายและช่วยเกษตรกรลดต้นทุนการผลิตได้ บอระเพ็ดเป็นพืชที่มีรสขมมาก เกษตรกรสามารถนำมาใช้ในการป้องกันหนอนกอข้าวมาทำลายข้าวโดยนำบอระเพ็ดทุบให้ละเอียดแล้วแช่ในนา จะทำให้ต้นข้าวมีรสขมหนอนกอจะไม่มากัดกิน
วัสดุ-อุปกรณ์
- บอระเพ็ด
- ตะกร้า
- เชือก
วิธีการ
ในช่วงระยะการทำนา ตั้งแต่ช่วงการปักดำข้าวให้เกษตรกรนำบอระเพ็ดจำนวนมากน้อยแล้วแต่ขนาดของแปลงนา โดยนำบอระเพ็ดมาทุบให้ละเอียดแล้วนำมาใส่ในตะกร้า นำเชือกมาผูกให้เรียบร้อยเพื่อป้องกันไม่ให้บอระเพ็ดไหลออกมา จากนั้นนำตะกร้าบอระเพ็ดไปแช่ในแปลงนา บริเวณที่มีน้ำไหลเข้าแปลงนาจนถึงเวลาข้าวตั้งท้องให้เอาตะกร้าบอระเพ็ดออกจากน้ำ ไม่เช่นนั้นจะทำให้เมล็ดข้าวขม รับประทานไม่ได้ และควรใช้วิธีป้องกันกำจัดหลาย ๆ วิธีจะช่วยให้ได้ผลดีขึ้น เช่น ใช้ศัตรูธรรมชาติ ได้แก่ แตนเบียน จะเข้าทำลายกลุ่มไข่ของหนอนกอ ทำลายตัวหนอน และทำลายดักแด้ จิ้งหรีดหนวดยาว ตั๊กแตนหนวดยาวจะกินไข่ของผีเสื้อหนอนกอ หรือใช้วิธีกลร่วมด้วย เช่น ใช้กับดักแสงไฟล่อให้ตัวแก่ผีเสื้อหนอนมาเล่นไฟแล้วจับทำลาย การนำบอระเพ็ดมาใช้ช่วยลดต้นทุนในการผลิต เป็นการใช้วัสดุในท้องถิ่น สามารถทำได้ง่าย ผลผลิตเกษตรไม่มีสารพิษตกค้าง ปลอดภัยต่อคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม
ที่มา:
- สถาบันสร้างเสริมนวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง กรมส่งเสริมการเกษตร "นวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง องค์ความรู้ของเกษตรกรและชุมชน", 2552.
- สำนักงานเกษตรจังหวัดตาก โทรศัพท์ 0-5551-1009