เนื่องจากเกษตรกรในพื้นที่มีการปลูกข้าวกันทุกครัวเรือน ในช่วงฤดูเก็บเกี่ยวจะมีผลผลิตออกมาเป็นจำนวนมาก ทำให้ราคาผลผลิตตกต่ำ ทางกลุ่มจึงได้ทำการเพิ่มมูลค่าของข้าวเปลือกด้วยการทำ “ข้าวฮาง”ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวอีสาน ข้าวฮางเป็นข้าวกล้องชนิดหนึ่ง ได้จากการนำข้าวเปลือกไปนึ่งก่อน จึงนำมาสีข้าวฮางหรือข้าวกล้องที่ได้จะมีสีเหลืองทอง ถ้าทำจากข้าวหอมมะลิจะเรียกว่าข้าวหอมทอง เนื่องจากเมล็ดข้าวมีสีทอง การทำข้าวฮางเป็นการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นและลดปัญหาผลผลิตข้าวล้นตลาดได้อีกทางหนึ่ง นอกจากนี้ยังเป็นการอนุรักษ์สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น
การทำข้าวฮาง วัตถุดิบที่ใช้ คือ ข้าวเปลือกขาวดอกมะลิ 105 และข้าวเปลือก กข.6 โดยมีวิธีทำดังนี้
- นำข้าวเปลือกที่เตรียมไว้ไปแช่น้ำไว้ประมาณ 12 ชั่วโมง หรือเอาลงแช่น้ำตอน 6 โมงเย็นวันนี้เอาขึ้นจากน้ำ 6 โมงเช้าของวันรุ่งขึ้น
- นำข้าวเปลือกที่แช่น้ำแล้วมานึ่งให้สุกใช้เวลาประมาณ 40 นาที วิธีการสังเกตว่าข้าวสุกคือเปลือกจะแตกออกและมองเห็นเมล็ดข้าวที่อยู่ข้างใน
- หลังจากได้ข้าวเปลือกที่นึ่งสุกแล้วนำไปตากผึ่งลมให้แห้ง
- พอตากผึ่งลมให้แห้งแล้วก็จะนำมาสีด้วยเครื่องสีข้าวกล้อง ซึ่งเวลาสีข้าวฮางจะมีแต่เมล็ดข้าวสารและแกลบเท่านั้นแม้จะนำไปสีด้วยเครื่องสีข้าวขาวธรรมดาก็เหมือนกันจะไม่มีรำและปลายข้าวออกมาด้วย
- นำข้าวฮางที่ผ่านการสีแล้วนำไปตากผึ่งลมให้แห้งสนิทก่อนที่จะนำไปบรรจุ
- คัดแยกเมล็ดข้าวที่ไม่ได้มาตรฐานหรือสิ่งเจือปนออก
- วัดความชื้น (ประมาณ 10-11 เปอร์เซ็นต์) จึงบรรจุถุงพลาสติกขนาด 1กก. และขวดขนาด 4กก.
ผลิตภัณฑ์สามารถเสริมสร้างคุณค่าด้านโภชนาการต่อสุขภาพเกิดผลดีต่อผู้บริโภคโดยตรง เป็นการเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ได้ถึง 5 เท่า ของผลผลิตปกติ เกษตรกรหรือสมาชิกกลุ่มมีรายได้เพิ่มขึ้น เดือนละไม่น้อยกว่า 3,000 บาทต่อคน
ที่มา:
- สถาบันสร้างเสริมนวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง กรมส่งเสริมการเกษตร “นวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียงองค์ความรู้ของเกษตรกรและชุมชน”, 2552.
- สำนักงานเกษตรอำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร โทรศัพท์ 0-4278-1211