"หอยเชอรี่" เป็นสัตว์ศัตรุข้าวที่ชาวนากังวลใจกันมาก นอกเหนือจากศัตรูพืชร้ายอีกหลายชนิดที่คอยรบกวน และราคาข้าวที่เปลื่ยนแปลงขึ้น ๆ ลง ๆ ในแต่ละปีแล้ว เพราะมีการระบาดของหอยเชอรี่ที่แพร่กระจายพันธุ์อย่างรวดเร็ว และทำความเสียหายให้กับต้นข้าวของเกษตรกรอย่างรุนแรง ซึ่งส่วนใหญ่เกษตรกรจะใช้สารเคมีจำพวก "เอ็นโดซันเฟน" กำจัด สร้างความเสียหายให้กับสัตว์น้ำ เช่น กุ้ง ปลา กบ เขียด แม้กระทั่งงูต่าง ๆ แม้ว่าสารเคมีชนิดนี้จะถูกกำจัดให้ออกจากการค้า แต่เมื่อใช้กากพืชชนิดหนึ่งที่มีวางขายก็พบว่าปลายังคงตาย อีกทั้งยังคงมีราคาแพง การนำปัจจัยที่มีหลากหลายในท้องถิ่นโดยเฉพาะดอกคูณมาใช้ประโยชน์เป็นเรื่องที่จำเป็น และต้องนำมาใช้อย่างจริงจัง ด้วยวิธีที่ถูกต้อง ซึ่งทางเลือกนี้เป็นแนวทางที่จะช่วยสร้างและรักษาไว้ซึ่งสภาพแวดล้อมที่ดีและลดต้นทุนการผลิตอย่างยั่งยืน
การนำไปใช้คัดเลือกฝักคูณที่แก่ (ฝักอ่อนมีสารที่เป็นประโยชน์น้อย) นำมาทุบให้ละเอียด เพื่อให้สารสมุนไพรที่เป็นพิษต่อหอยเชอรี่ละลายน้ำเป็นประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพ อัตราการใช้ 3-5 กิโลกรัมต่อไร่ ขึ้นอยู่กับความสามารถในการระบายน้ำออกให้มากที่สุด แต่ถ้ายังมีระดับน้ำมาก จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณ โดยนำไปหว่านเมื่อเตรียมเทือกพร้อมหว่านแล้ว จะพบว่าหอยเชอรี่หยุดกินข้าวและจะทยอยตาย บางตัวไม่ตายก็จะไม่กินข้าวเลย สารสกัดจากฝักคูณที่เป็นพิษต่อหอยเชอรี่นั้นไม่ทราบชัดเจน แต่สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นสารจากสีเหลืองในฝักที่มีผลต่อคน คือถ้ารับประทานมากจะเป็นยาระบาย สำหรับการเก็บรักษาฝักคูณนั้นจะต้องทำการทุบให้แตกก่อนนำไปใส่ในภาชนะที่มีการระบายอากาศได้ดีจะสามารถเก็บไว้ได้นาน แต่ถ้าไม่ทุบจะเกิดเชื้อราทำลายจนไม่สามารถใช้การได้
ประโยชน์ของฝักคูณอีกชนิดหนึ่งคือ การหมักเพื่อทำน้ำสกัดไปฉีดพ่นกำจัดหนอนห่อใบข้าว โดยการบดฝักคูณแก่ให้ละเอียดจำนวน 0.5 กิโลกรัม หมักด้วยแอลกอฮอล์เช็ดแผล 450 ซีซี (ถูกกว่าเหล้าขาว) และน้ำส้มสายชู 5% จำนวน 450 ซีซี การหมักต้องกดฝักคูณให้ท่วม หมักทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง กรองน้ำที่ได้จากการหมัก 50 ซีซี ผสมน้ำ 20 ลิตรฉีดพ่นช่วงอากาศร่มเย็นเช่นช่วงเช้า หรือช่วงเย็น ขณะที่หนอนห่อใบข้าวระบาด หนอนจะไม่ตายทันที แต่จะไม่กินใบข้าว และตายในทีสุด
ประโยชน์ 3 ป. คือ ประหยัด ปลอดภัย และปฏิบัติได้ เพียงเท่านี้ถึงแม้ราคาผลผลิตตกต่ำก็ยังพอมีกำไรเพราะต้นทุนต่ำ
ที่มา :
- สถาบันสร้างเสริมนวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง กรมส่งเสริมการเกษตร "นวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง องค์ความรู้ของเกษตรกรและชุมชน", 2552.
- นายชัด ขำเอี่ยม นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ โทรศัพท์ 08-1499-0856