ชมรมรักษ์ธรรมชาตินาโส่

ประวัติความเป็นมา

กลุ่มเกษตรกรทำนานาโส่ จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลเมื่อ 15 มีนาคม 2519 ดำเนินกิจกรรมนำสินค้าปัจจัยด้านการผลิตทางการเกษตรมาบริการให้กับสมาชิก แต่ประสบปัญหาขาดทุน ไม่มีการดำเนินกิจกรรมต่อ ต่อมาในปี 2523 ผู้นำกลุ่มเห็นว่าการตั้งกองทุนร้านค้าจะช่วยให้ชาวบ้านเรียนรู้การช่วยเหลือกัน จึงได้ระดมทุนก่อตั้งเป็น "กองทุนร้านค้าหมู่บ้าน" เพื่อรวมกันซื้อรวมกันขายสินค้า บริหารจัดการในรูปกลุ่มชาวบ้าน และพัฒนาเป็น "กองทุนพัฒนาหมู่บ้าน" ดำเนินกิจกรรมการบริหารในรูปกลุ่มสืบเนื่องมาถึงปัจจุบัน

ปี 2533 มาซาโนบุ ฟูกูโอกะ นักเกษตรกรรมธรรมชาติชาวญี่ปุ่นได้มาเยือนกุดชุมและบรรยายเรื่อง เกษตรกรรมธรรมชาติ ซึ่งสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ชาวบ้านเป็นอย่างยิ่ง ทำให้เกิดการทำนาธรรมชาติขึ้นในชุมชนบ้านโสกขุมปูน และเข้าเป็นเครือข่าย "ชมรมเพื่อนธรรมชาติ" เพื่อส่งเสริมและจัดจำหน่ายข้าวปลอดสารพิษ-ปลอดสารเคมีแก่ผู้บริโภค

หลักคิด

เกษตรกรต้องปรับปรุงเปลี่ยนแปลงแบบแผนการผลิตทางการเกษตรให้เป็นเกษตรยั่งยืนที่มีการผลิตหลากหลายและไม่ใช้สารพิษและสารเคมี สร้างกระบวนกลุ่มเพื่อการเรียนรู้สู่การแก้ไขปัญหาของชุมชน

แนวทางการบริหารจัดการ

1. เน้นเรื่องประโยชน์ของสมาชิกและการจ้างงานในชุมชน มากกว่ากำไรสูงสุด
2. ยึดถือความเสียสละและความซื่อสัตย์
3. สร้างโอกาสให้สมาชิกได้เข้ามาเรียนรู้และมีกระบวนการสร้างคนรุ่นใหม่
4. สร้างจิตสำนึกและแรงจูงใจมากกว่าการบังคับด้วยกฎระเบียบ
5. สร้างสวัสดิการให้คนทำงาน สมาชิก และชุมชน
6. การดำเนินกิจการจะต้องนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการผลิตแบบยั่งยืน

กิจกรรมการดำเนินงาน

1. ส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ เกษตรปลอดสารพิษ เกษตรผสมผสาน เกษตรกรรมยั่งยืน เพื่อความมั่นคงทางด้านอาหาร สุขภาพ
2. ส่งเสริมการแปรรูปทางการเกษตร ลดรายจ่ายในครอบครัว
3. ส่งเสริมการรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมพึ่งตนเองด้านปัจจัยการผลิต ปัจจัย 4
4. รับซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกและเกษตรกรในราคาที่ยุติธรรม เพื่อแปรรูปข้าวเปลือกเป็นข้าวกล้องและข้าวขาวจำหน่ายโดยใช้ตรา "ทุ่งรวงทอง" ทั้งขายส่งรวมถึงขายตรงถึงผู้บริโภค
5. สร้างกระบวนการเรียนรู้ให้กับสมาชิกและคณะศึกษาดูงานทั้งในและต่างประเทศ
6. ฟื้นฟูและอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงวัฒนธรรมประเพณีในท้องถิ่น

แนวทางการระดมทุน

1. การขยายสมาชิกและการถือหุ้นของชาวบ้าน
2. การเปิดบริการออมทรัพย์ของสมาชิก (ธนาคารชุมชน)
3. การใช้ประโยชน์จากนโยบายของรัฐ เช่น โครงการเก็บรวบรวมข้าวเปลือกของกรมส่งเสริมการเกษตร โครงการจำนำข้าว โครงการสินเชื่อเพื่อพัฒนาชนบทของธนาคารออมสิน กองทุนเพื่อการลงทุนทางสังคม สถาบันพัฒนาองค์กรท้องถิ่น

กระบวนการคิดในการแก้ไขปัญหา

มีการแก้ไขปัญหาโดยระดมความคิดจากการพูดคุย การประชุม เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุและหาแนวทางแก้ไขโดยมีผู้นำชาวบ้าน ข้าราชการในท้องถิ่น พระสงฆ์ นักพัฒนาเอกชน ร่วมด้วย

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. การทำเกษตรอินทรีย์ การทำนา และการทำเกษตรผสมผสาน
2. กิจกรรมโรงสีข้าว
3. การบริหารจัดการองค์กร
4. การตลาด
5. การจัดสวัสดิการชุมชน
6. การระดมทุน เช่น ธนาคารชุมชน

 ที่มา: กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.