แนวคิด/ความเป็นมา
มูลนิธิข้าวขวัญเป็นองค์กรพัฒนาเอกชนที่ดำเนินงานด้านการพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับท้องถิ่น พัฒนาพันธุกรรมข้าวและพืชพื้นบ้าน วิจัยและพัฒนาผลกระทบของสารเคมีทางการเกษตร ตลอดจนค้นหาทางเลือกร่วมกับเกษตรกรในการทำการเกษตรไม่ใช้สารเคมี
มูลนิธิข้าวขวัญเน้นการจัดการความรู้และการฟื้นฟูความรู้ดั้งเดิมมาจัดการอย่างบูรณาการเพื่อให้เกิดระบบการเกษตรที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม อนุรักษ์และฟื้นฟูธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สามารถลดการพึ่งพาปัจจัยการผลิตจากภายนอกและสามารถพึ่งพาตนเองได้เพิ่มขึ้น ส่งเสริมการสานสร้างเครือข่ายผู้ผลิต-ผู้บริโภคที่เห็นคุณค่าและให้ความสำคัญกับเรื่องวิถีชีวิต สังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม อันเป็นการเชื่อมโยงกันระหว่างการพัฒนาระบบเกษตรกรรมกับการพัฒนาวิถีชีวิตอย่างเป็นสุข รวมทั้งการพัฒนาอื่น ๆ อย่างรอบด้าน
กิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้
มูลนิธิข้าวขวัญเปิดสอนหลักสูตรโรงเรียนชาวนา การพัฒนาและการทำนาแบบยั่งยืน ประกอบด้วย เกษตรพอเพียงและทางออกของชาวนาไทย การออม :ทางรอดหนึ่งของชาวนาไทย การศึกษาแมลงและระบบนิเวศน์ในแปลงนา การทำจุลินทรีย์และการทำปุ๋ยหมัก การพัฒนาพันธุ์ข้าว การทำบัญชีครัวเรือน และการเสนอแผนงานในระดับกลุ่ม ซึ่งหลักสูตรดังกล่าวมุ่งเน้นให้ผู้เข้ารับการอบรมสามารถเรียนรู้ทั้งทางด้านแนวคิดและเทคนิค นำไปใช้ในแปลงของตนเอง และนำกลับมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่ม ซึ่งทำให้ผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้ผ่านการปฏิบัติจริง
ความสำเร็จ/ผลที่ได้รับ/จุดเด่น
- เป็นโรงเรียนชาวนาด้านการทำนาอินทรีย์ที่เปิดโอกาสให้เกษตรกร ผู้เข้ารับการอบรมได้เรียนรู้อย่างอิสระ สามารถสร้างความรู้และพัฒนาเทคนิค เทคโนโลยีของตนเอง มีการผสมผสานความรู้เก่าและความรู้ใหม่เข้าด้วยกัน
- เทคนิคเด่น ๆ ได้แก่ การจุลินทรีย์ท้องถิ่น การคัดและปรับปรุงพันธุ์ข้าวพื้นบ้าน การปลูกข้าวกล้อง เทคนิคการทำนาต้นทุนต่ำ การใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมในท้องถิ่น ฯลฯ