วิสาหกิจชุมชนบ้านเขาแหลม

ประวัติความเป็นมา

ชุมชนบ้านเขาแหลมส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม มีการใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีกำจัดแมลงศัตรูพืชเป็นประจำ เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และทำให้ดินเสื่อมสภาพ ผลผลิตตกต่ำ และต้นทุนการผลิตสูง เกษตรกรต้องขาดทุนและแบกรักภาระหนี้สินเพิ่มขึ้นทุกปี ดังนั้น จึงได้รวมกลุ่มกันผลิตปุ๋ยอินทรีย์เพื่อลดต้นทุนการผลิต และได้จัดตั้งกลุ่มปุ๋ยหมักชีวภาพ โดยใช้พื้นที่ตัวเองเป็นแปลงสาธิต จนกลายเป็นที่ยอมรับทั้งภายในและภายนอกชุมชน ต่อมากลุ่มขาดแคลนเงินทุน จึงได้ระดมทุนโดยการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตและรับสมาชิกเพิ่มขึ้น และหลักจากนั้นกลุ่มประสบปัญหาวัตถุดิบหายากและมีราคาแพง จึงได้ตั้งโรงสีชุมชนรับสีข้าวจากสมาชิก ทำให้มีวัตถุดิบที่เพียงพอสำหรับการผลิตเพื่อจำหน่ายในชุมชนและนอกชุมชน อีกทั้งยังเป็นการแก้ปัญหาของชุมชนในการเดินทางไปสีข้าวที่อื่น ซึ่งไกลจากชุมชนมาก ปัจจุบันกลุ่มได้ขยายกลุ่มกิจกรรมต่าง ๆ ขึ้นรวม 12 กิจกรรม มีสมาชิกทั้งสิ้น 711 ราย

หลักคิด

พัฒนาผู้นำและสมาชิกให้มีความรู้ เพื่อนำความรู้ที่ได้รับมาปรับใช้ในการดำเนินกิจการของกลุ่มให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สมาชิกทุกคนต้องร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมกันแก้ไขปัญหา รักสามัคคี และมีความเสียสละส่วนตนเพื่อส่วนรวม

วิสัยทัศน์

"วิสาหกิจชุมชนบ้านเขาแหลม จะร่วมใจกันเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้อยู่ดี กินดี มีความมั่นคงในการประกอบอาชีพ สามารถพึ่งพาตนเองได้ และอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน"

แนวทางการบริหารจัดการ

1. ด้านการบริหารจัดการ มีคณะกรรมการที่แบ่งบทบาทหน้าที่อย่างชัดเจน มีกฎระเบียบของกลุ่ม มีการประชุม มีการจัดทำบัญชี มีการออมทรัพย์ มีสวัสดิการ เป็นต้น
2. ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มีการจัดเวทีชาวบ้าน เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาไม่ให้เกิดขึ้นอีก มีการนำองค์ความรู้เข้ามาพัฒนาต่อยอดในกลุ่มของตนเองอย่างต่อเนื่อง

การพัฒนากิจกรรม

กิจกรรมที่ดำเนินการ มีจำนวน 12 กิจกรรม ได้แก่ กลุ่มปุ๋ยหมักชีวภาพ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โรงสีชุมชน กลุ่มเกษตรผสมผสาน กลุ่มเกษตรอินทรีย์ กลุ่มสมุนไพร กลุ่มปลูกป่าหัวไร่ปลายนา กลุ่มน้ำยาเอนกประสงค์ กลุ่มอาชีพเสริม (เลี้ยงหมู ปลา เพาะเห็ด) กลุ่มสวัสดิการ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร กลุ่มแปรรูปตอไม้เฟอร์นิเจอร์

แนวทางการระดมทุน

มีการออมทรัพย์ประจำเดือน หน่วยงานให้การสนับสนุนและกู้ยืมจากแหล่งทุน

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. การทำปุ๋ยเซฟสูตร NPK
2. การจัดตั้งกองทุนต่างๆ สำหรับสมาชิกและชุมชน เช่น กองทุนข้าวปลอดสารให้สมาชิกยืมกิน กองทุนฉุกเฉินยามเจ็บป่วย กองทุนหมุนเวียนสำรองวัตถุดิบในการทำปุ๋ยให้กับชุมชนเพื่อเรียนรู้ กองทุนอาชีพเสริมในฤดูว่างงาน กองทุนกู้ยืม และกองทุนสวัสดิการคืนสู่ชุมชน
3. การแลกเปลี่ยนสินค้าในชุมชนและนอกชุมชน เช่น แลกข้าวเปลือกกับปุ๋ย การแลกข้าวสารกับมังคุด
4. เปลี่ยนวิธีการปลูกพืชจากการปลูกพืชเชิงเดี่ยวมาปลูกพืชแบบผสมผสาน
5. การเปิดตลาดขายสินค้าโดยให้สมาชิกนำผลิตผลมาขายในชุมชนทุกวันอาทิตย์ ซึ่งถูกกว่าท้องตลาด เช่น เนื้อหมู ปลา ผักปลอดสาร เห็ด หน่อไม้สด สมุนไพร ฯลฯ
6. การส่งเสริมให้ปลูกพืชเพื่อเป็นวัตถุดิบแทนการนำมาจากป่าสงวน

ที่มา : กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.