วิสาหกิจชุมชนเครือข่ายบ่อเหล็กลอง

ประวัติความเป็นมา

นายเสกสรร กุมภา กรรมการหมู่บ้านบ้านนาตุ้ม หมู่ที่ 2 ต.บ่อเหล็กลอง ได้มีโอกาสไปศึกษาดูงานที่ประเทศญี่ปุ่น เกี่ยวกับเรื่องการทำการเกษตรแบบยั่งยืน และการผลิตสินค้าโอท็อป เมื่อกลับมาจึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาชุมชนของตนเอง โดยชักชวนคนในชุมชน จำนวน 10 คน มาทำการเกษตรแบบยั่งยืน ซึ่งมีมูลนิธิหมู่บ้านเป็นพี่เลี้ยงคอยให้คำแนะนำ และให้ความรู้เกี่ยวกับการดำเนินชีวิตอยู่อย่างพอเพียง ในเรื่องการออมเงิน การวิเคราะห์รายรับ รายจ่ายในครัวเรือน การจัดทำบัญชีครัวเรือน โดยเริ่มแรกทำการเลี้ยงสุกรแบบธรรมชาติ ปลูกผักสวนครัวในบริเวณบ้าน แต่ก็ยังไม่สามารถทำรายได้ให้เพียงพอกับรายจ่ายได้ จึงได้คิดทำกิจกรรมเพิ่มขึ้นอีกโดยทำบ่อก๊าซชีวภาพได้ใช้เอง ซึ่งสามารถประหยัดรายจ่ายได้มาก ต่อมามีหน่วยงานต่าง ๆ มาศึกษาดูงานและเข้ามาส่งเสริมสนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ มากขึ้น ซึ่งปัจจุบันมีการทำกิจกรรมต่าง ๆ เพิ่มขึ้นอีกมากมาย โดยได้มีการรวมกลุ่มกิจกรรมต่าง ๆ และไปจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนเครือข่ายบ่อเหล็กลอง

หลักคิด

ปลูกฝังให้คนในชุมชนใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย ใฝ่หาความรู้ และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ เพื่อพัฒนาชุมชนให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ โดยนำสิ่งดี ๆ ที่พบเห็นมาพัฒนาดัดแปลง ปรับปรุงแก้ไข เรียนรู้ไปแก้ไขไป เมื่อดำเนินการได้ผลสำเร็จก็มีการขยายผลต่อไป แต่ถ้าหากมีปัญหาก็นำมาปรึกษาในที่ประชุมประจำเดือน เพื่อช่วยกันคิดและแก้ไข

แนวทางการบริหารจัดการ

1. มีโครงสร้างในการบริหารจัดการองค์กร
2. วิสัยทัศน์ คิด ทำสร้างสรรค์ เอาพัฒนา
3. เป้าหมาย คือ การแก้ปัญหาของชุมชน
4. มีการประชุมทุกเดือนเพื่อประชาสัมพันธ์แผนการดำเนินงานการปรึกษาหารือและแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน การเชิญหน่วยงานต่าง ๆ มาถ่ายทอดความรู้ สนับสนุนอุปกรณ์และงบประมาณดำเนินกิจกรรมใหม่ ๆ

การพัฒนากิจกรรม

กิจกรรมมีหลายอย่าง เช่น การทำผงชูรสจากสมุนไพร นวแผนโบราณ ทำยาหม่อง น้ำมันนวดสมุนไพร ลูกประคบสมุนไพร เชิงเทียนจากไม้มะม่วง ทำถั่วทอดกอย การเพาะพันธุ์กล้าไม้หายาก การทำกล้วยฉาบจากกล้วยส้ม การปลูกกล้วยส้มเพื่อนำมา แปรรูปกล้วยฉาบ ทำฝายแม้วชะลอน้ำ ทำพิธีบวชป่าเพื่ออนุรักษ์และรักษาป่าต้นน้ำของชุมชน

แนวทางการระดมทุน

ในการระดมทุนเป็นเงินทุนของสมาชิกไม่มี จะมีเฉพาะทุนทางสังคมและหาวัตถุดิบจากธรรมชาติที่มีอยู่ ส่วนใหญ่จะเป็นขอรับการสนับสนุนด้านความรู้มากกว่าเป็นเงินทุน

กระบวนการคิดการแก้ไขปัญหา

ถ้ามีปัญหา จะนำมาปรึกษาหารือกันในวันประชุมประจำเดือนของหมู่ย้านและร่วมกันคิดหาแนวทางการแก้ไขปัญหาและนำไปสู่การปฏิบัติ การขยายผลต่อไป โดยมีผู้นำเป็นหลักในการประสานงานคนในชุมชน

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. การทำบ่อก๊าซชีวภาพ
2. การทำผงโอชะแทนผงชูรส
3. การนวดแผนโบราณ โดยใช้ยาสมุนไพร เช่น น้ำมันนวดสมุนไพร ลูกประคบสมุนไพร
4. การเลี้ยงปลาดุกในบ่อดิน

ปัจจัยที่ส่งเสริมให้สำเร็จ

1. ผู้นำ ต้องเสียสละ ไม่เอารัดเอาเปรียบ มีความยุติธรรม ยอมรับความคิดเห็นของคนอื่น เคารพในสิทธิของแต่ละบุคคล ให้โอกาสทุกคนแสดงความคิดเห็น ประพฤติตนเป็นตัวอย่างให้เหมาะสมต่อชุมชน
2. คนในชุมชน ต้องมีส่วนร่วมในการพัฒนา เห็นเป้าหมายเดียวกัน ช่วยกันแก้ไขปัญหา เสียสละและมีความเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน
3. องค์กรภาครัฐ ต้องสนับสนุนส่งเสริมตามความต้องการของชุมชน
4. องค์การภาคเอกชน ให้ความรู้ แนะนำอย่างต่อเนื่อง และสนับสนุนงบประมาณ

 ที่มา: กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.