ศูนย์การเรียนรู้วิสาหกิจชุมชนบ้านแสงจันทร์

ประวัติความเป็นมา

เริ่มก่อตั้งเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2543 ใช้ชื่อว่า ฐานการเรียนรู้ชุมชนบ้านแสงจันทร์ ตามชื่อหมู่บ้าน ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์ โดยมี นายไพรัตน์ ชื่นศรี เป็นผู้อำนวยการศูนย์ ซึ่งเคยเป็นผู้ช่วยวิจัยของครูบาสุทธินันท์ เคยเข้ารับการอบรม วปอ.ภาคประชาชน และเคยเป็นนักเรียนโรงเรียนชุมชนอีสานของครูบาผาย สร้อยสระกลาง ครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์ ครูบาคำเดื่อง ภาษี มีวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งเพื่อทำเป็นแหล่งเรียนรู้ศึกษาดูงานของศูนย์ปราชญ์โดยได้จัดทำรูปแบบไร่นาสวนผสมและเกษตรทฤษฎีใหม่ เริ่มทำในพื้นที่ 5 ไร่ ปัจจุบันมีพื้นที่ 34 ไร่

หลักคิด

ความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของในหลวงของเราที่ดำริจะแก้ปัญหาของพสกนิกรของพระองค์ และความศรัทธาในกระแสพระราชำดรัสในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง ทำให้เกิดแนวคิดในการทำเป็นแหล่งเรียนรู้ที่จะทำเรื่องเกษตรทฤษฎีใหม่ เป็นที่เผยแพร่ทั้งเป็นตัวอย่างและเน้นการปรับเปลี่ยนวิธีคิดของเกษตรกรที่หันมาพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน โดยนำเอาเทคโนโลยีสมัยใหม่มาผสมผสานกับภูมิปัญญาที่มีอยู่ ออกมาเป็นองค์ความรู้ สามารถนำไปปรับใช้กับเกษตรกรไทยอย่างลงตัว และทำเป็นศูนย์อบรม วปอ.ภาคประชาชน เป็นศูนย์ศึกษาแลกเปลี่ยนในเรื่องเกษตรทฤษฎีใหม่ขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เพื่อให้เกษตรกรไทย เป็นเกษตรกรก้าวหน้าที่อยู่ได้ในพื้นที่อย่างมีศักดิ์ศรี

แนวทางการบริหารจัดการ

คณะกรรมการมีการประชุมอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อที่จะระดมสมองในการทำงานพัฒนาสมาชิกของศูนย์ และการฝากเงินออมทรัพย์ทุกวันที่ 2 ของเดือน และพาสมาชิกไปศึกษาดูงานปีละ 2 ครั้ง นอกจากนี้จะประชุมร่วมกับพหุภาคีภาคอีสาน สัญจรตามแหล่งเรียนรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน ในศูนย์เองมีกิจกรรมอย่างต่อเนื่องในการอบรม สมาชิกของกลุ่มจะทำหน้าที่วิทยากรประจำฐาน เช่น ฐานเตาเผาถ่านจากถังน้ำมัน 200 ลิตร ฐานบ้านดิน ฐานปุ๋ยชีวภาพ 48 ชั่วโมง ฐานการขยายพันธุ์พืช ฐานพลังงานทดแทน ฐานการเลี้ยงไส้เดือนกินขยะ เป็นต้น

การพัฒนากิจกรรม

1. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต
2. ธนาคารพันธุ์พืชพันธุ์สัตว์
3. ร้านค้าชุมชน
4. แหล่งเรียนรู้ศึกษาดูงานของสมาชิกภายในกลุ่ม แปลงเกษตรประณีต 1 งาน

แนวทางการระดมทุน  มีทุนดำเนินการจากการออกหุ้นของสมชิกเอง และได้ร้บการสนับสนุนงบประมาณจาก

1. สถาบันไทยรูราลเน็ตมูลนิธิบูรณชนบทแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
2. การของบประมาณสนับสนุนในการสร้างอาคารต่าง ๆ จากรัฐบาลญี่ปุ่น
3. การสนับสนนุงบประมาณในการให้ยืมดอกเบี้ยต่ำจากธนาคารออมสิน
4. การสนับสนุนจากกองนโยบายเทคโนโลยีฯ กระทรวงเกษตรฯ เพื่อจัดฝึกอบรมและปรับปรุงศูนย์

กระบวนการคิดในการแก้ปัญหา

ทางศูนย์เองฝึกให้สมาชิกแก้ปัญหาตลอดเวลา โดยเน้นการพึ่งตนเอง และพึ่งพากันเองเป็นหลัก เรามีการวิจัยแบบชาวบ้านในเรื่องของการทำอยู่ทำกิน การรวมกลุ่มทำกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งทำให้รู้ถึงวิธีการแก้ปัญหาในระดับครัวเรือนและระดับกลุ่ม การศึกษาวิธีการใหม่ ๆ ผสมผสานกับภูมิปัญญาที่มีอยู่ มาปรับใช้ การรู้เท่าทันการตลาด การออมน้ำ การออมดิน ออมเงิน ออมต้นไม้ ทำให้เกษตรกรที่เป็นสมาชิกสามารถปลดเปลื้องหนี้สินที่มีอยู่หมดไป การนำเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. แปลงเกษตรประณีต 1 งาน
2. ธนาคารพันธุ์พืชพันธุ์สัตว์เป็นจุดแลกเปลี่ยนพืชและสัตว์ของสมาชิก
3. การรวมกลุ่มทำปุ๋ยใช้เองโดยไม่พึ่งสารเคมี การทำนาเกษตรอินทรีย์
4. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

ที่มา: กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.