ศูนย์ศึกษาเพื่อพัฒนาชุมชนลุ่มน้ำจาง

ประวัติความเป็นมา

ศูนย์ศึกษาเพื่อพัฒนาชุมชนลุ่มน้ำจาง เกิดขึ้นจากกระบวนการทำแผนพัฒนาลุ่มน้ำจาง โดยการรวมตัวกันขององค์กรในชุมชน ที่ได้ตระหนักถึงความรับผิดชอบต่อทรัพยากรในชุมชนที่เสื่อมโทรมลงทุกวัน โดยใช้บ้านสามขาเป็นชุมชนต้นแบบในการบริหารจัดการทรัพยากร เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของคนในชุมชน ดำเนินกิจกรรมร่วมกันจนประสบผลสำเร็จ ทำให้หมู่บ้านอื่น ๆ เข้าร่วมกิจกรรมด้วย จนปัจจุบันขยายเป็นเครือข่ายระดับตำบลและอำเภอ รวมทั้งสิ้น 2 อำเภอ 5 ตำบล และ 15 หมู่บ้าน

หลักคิด

การพัฒนาต้องเกิดจากกระบวนการเรียนรู้ ด้วยการปรับเปลี่ยนวิธีคิดก่อนจึงลงมือปฏิบัติ

วิสัยทัศน์

"ป่าใหญ่ผืนกว้าง น้ำจางสะอาดใส รายได้พอกิน พื้นดินอุดม"

แนวทางการบริหารจัดการ

บริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม ตั้งแต่ร่วมคิด ร่วมศึกษา ร่วมวางแผน ร่วมตัดสินใจ และร่วมรับผลประโยชน์ในทุกเรื่อง มีการประชุมประจำทุกเดือน ส่วนใหญ่จะเป็นการนำเสนองานที่ทำ ปัญหาอุปสรรค เพื่อช่วยกันเสนอแนะและหาทางออกร่วมกัน

การพัฒนากิจกรรม

กิจกรรมที่ทำส่วนใหญ่จะถูกนำเสนอในที่ประชุมและช่วยกันแสดงความคิดเห็น เสนอแนะ และลองกลับไปทำใหม่ ซึ่งเป็นกระบวนการ People Research and Development

แนวทางการระดมทุน

ไม่ได้มองทุนแค่เพียง "เงิน" แต่ทุนที่เป็นเงิน เป็นเพียงเครื่องมือที่ทำให้งานดำเนินไปได้เร็วขึ้นเท่านั้น แต่ทุนที่สำคัญเรียงตามลำดับดังนี้ คน แรงงาน เวลา ความรู้ สังคม วัฒนธรรม ทรัพยากร และเงิน ดังนั้น การเชื่อมโยงกับองค์กรอื่น ๆ เป็นการทำงานร่วมกันแบบได้ผลประโยชน์ร่วม ผลสุดท้ายก็จะได้เงินสนับสนุน

กระบวนการคิดในการแก้ไขปัญหา

ในการแก้ไขปัญหาไม่ใช่วิธีการแก้ปัญหาแบบเดี่ยว ๆ หรือเป็นเรื่อง ๆ แต่การแก้ไขต้องมองปัญหาให้ออก ด้วยการสืบค้นข้อมูล ต้นตอของปัญหา และความเชื่อมโยงของเหตุแห่งปัญหา โดยการจัดเวทีชุมชนหลาย ๆ ครั้ง จนได้ข้อสรุป

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. การจัดการทรัพยากรในพื้นที่ลุ่มน้ำ (ดิน น้ำ ป่า และระบบนิเวศ)
2. การจัดการความรู้ การสร้างกระบวนการเรียนรู้
3. การลดต้นทุนการผลิตทางการเกษตร (การทำปุ๋ยหมักด้วยเชื้อราขาว การเพาะเชื้อราขาว การทำน้ำหมัก ทั้งที่เป็นฮอร์โมนและสารกำจัดแมลงจากธรรมชาติ)
4. การเพาะและขยายเมล็ดพันธุ์พืชท้องถิ่น

 ที่มา: กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.