ความเป็นมา
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านสวนออมโชคมีพื้นที่จำนวน 60 งาน ซึ่งเป็นที่ดินของนางออม โกฐิกุล โดยที่มาของศูนย์เริ่มจากการทำสวนลำไยเป็นพืชเชิงเดี่ยวทั้งหมด ต่อมาในปี 2541 อาจารย์ธนัท ธัญญาภา ได้เข้ามาศึกษาทดลองทำลำไยนอกฤดูในสวนออมโชคประมาณ 500 ต้น ซึ่งเป็นการทำลำไยนอกฤดูเป็นการค้าเป็นครั้งแรกในประเทศไทย นอกจากนี้ยังมีการเรียนรู้การทำลำไยนอกฤดูโดยตรงจากอาจารย์ มีประสบการณ์การดูแลให้น้ำให้ปุ๋ยตั้งแต่แรกจนถึงเก็บเกี่ยว และยังมีประสบการณ์การป้องกันและปราบค้างคาวที่อดอยากครั้งใหญ่อีกด้วย ผลผลิตลำไยได้ส่งไปขายยังประเทศฮ่องกงในช่วงตรุษจีน จนกระทั่งเริ่มมีหน่วยงานราชการ เช่น สำนักงานเกษตรอำเภอจอมทอง สำนักงานประมง สำนักงานพัฒนาที่ดิน เข้ามาให้การสนับสนุนความรู้ด้านวิชาการและจัดตั้งเป็นศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีเกี่ยวกับลำไย ต่อมาในปี 2551 จึงจัดการฝึกอบรมเกษตรกรเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง และได้รับการจัดตั้งเป็นศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน
กิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านสวนออมโชคดำเนินงานด้านความรู้โดยมีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ
- ให้ความรู้เพื่อพัฒนาให้ชาวสวนลำไยในเครือข่ายของศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน ทำลำไยคุณภาพส่งออก และไม่ให้มีปัญหาด้านการตลาด ให้สมกับที่ได้เปรียบอยู่ในทำเลของการทำลำไยคุณภาพ
- ส่งเสริมให้เกษตรกรหาทางลดต้นทุนในการผลิตลำไย โดยการให้ความรู้เรื่องการตรวจเช็คดินในสวน การเก็บดินส่งตรวจ เพื่อเลือกใช้ปุ๋ยได้ถูกต้อง เหมาะแก่สภาพดิน ใช้ปุ๋ยเต็มประสิทธิภาพ รู้จักใช้สมุนไพรไล่แมลง เพื่อตั้งเป้าหมายไปถึงการผลิตอาหารที่ปลอดภัย ทำลำไยปลอดสารพิษเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มและใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน
- พัฒนาให้เกิดอาชีพเสริมแก่เกษตรกรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง โดยแนะนำอาชีพที่สามารถใช้เวลาทำควบคู่ไปกับการทำสวนลำไยได้โดยไม่บกพร่อง และนำผลผลิตมาใช้ประโยชน์ในสวนได้ด้วย เช่น การเลี้ยงหมู การเลี้ยงไก่ การเผาถ่านแบบถัง 200 ลิตร
- สนับสนุนให้รู้จักประหยัดและอดออม ส่งเสริมให้ทุกครอบครัวจัดทำบัญชีครัวเรือนทุกเดือน
ทั้งนี้เป้าหมาย 4 ประการข้างต้น เพื่อให้เกษตรกรที่ผ่านการอบรม มีความรู้ความเข้าใจในการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่ โดยยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับ ไปประยุกต์ใช้ในสวนและการงานของตนได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุด จนสามารถพึ่งตนเอง และสามารถสร้งเครือข่ายช่วยเหลือพึ่งพากันและกันในชุมชน ก่อให้เกิดความมั่นคงแก่ครอบครัวและชุมชนได้เพื่อให้เกิดสังคมอันพึงประสงค์ คือ สังคมแห่งคุณภาพ สังคมแห่งภูมิปัญญ่า และการเรียนรู้ สังคมแห่งความสมานฉันท์และเอื้ออาทรต่อกัน
ในส่วนของกระบวนการถ่ายทอดความรู้ ศูนย์ฯ มีการถ่ายทอดความรู้ทั้งการบรรยาย การสาธิต การฝึกปฏิบัติ การอภิปรายกลุ่ม และการศึกษาดูงาน โดยหลักสูตรที่อบรมคือ “การผลิตลำไยคุณภาพตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง” ประกอบด้วยวิชาต่าง ๆ ได้แก่ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวคิดสู่ภาคเกษตร การเลี้ยงหมูหลุม การเลี้ยงไก่พื้นเมือง การปรับปรุงบำรุงดินด้วยอินทรียวัตถุ การทำปุ๋ยอินทรีย์/สารสกัด/น้ำส้มควันไม้ การวิเคราะห์สถานการณ์การผลิต การตลาดลำไย การจัดการสวนลำไยไม่ให้มีปัญหาด้านการตลาด การผลิตลำไยคุณภาพ การผลิตลำไยนอกฤดู การตัดแต่งกิ่ง ทรงพุ่ม การทำบัญชีครัวเรือน การเลี้ยงปลา การจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตลำไยและการสร้างเครือข่ายโดยการฝึกอบรม มีระยะเวลา 4 วัน
ความสำเร็จ/ผลที่ได้รับ/จุดเด่น
- การทำสวนลำไยตามแนวเกษตรกรรมยั่งยืน เทคนิคการปลูกลำไยนอกฤดู การดูแลผลผลิต การตัดแต่งกิ่ง ตลอดจนการจัดการด้านการตลาด
- ประธานเป็นบุคคลที่มีความรู้ความสามารถด้านหลักการดำเนินชีวิตที่ดี รวมทั้งเกษตรกรในชุมชนต่าง ๆ ให้การสนับสนุนของกิจกรรมศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านเป็นอย่างดี มีการสนับสนุนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตลำไยและการสร้างเครือข่าย