แนวคิด/ความเป็นมา
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านบ้านโนนยาง เริ่มดำเนินงานในปี 2538 ในรูปแบบของเกษตรกรรมทางเลือกในพื้นที่ 9 ไร่ ของนายบุญส่ง มาตรขาว ซึ่งเป็นแกนนำเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในการทำเกษตรทางเลือกร่วมกับสมาชิกอีกหลายคนในพื้นที่ มีกิจกรรมที่หลากหลาย ได้แก่ การทำนาอินทรีย์ การคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ข้าวพื้นบ้าน การปลูกผักอินทรีย์ การปลูกไม้ยืนต้นและไม้ผล การเลี้ยงสัตว์ การแปรรูปผลผลิต การสีข้าวกล้องโดยใช้เครื่องสีข้าวพื้นบ้าน การสนับสนุนกิจกรรมเยาวชนกับการทำเกษตรทางเลือก ฯลฯ
กิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านบ้านโนนยางมีกิจกรรมเสริมกระบวนการเรียนรู้ให้แก่เกษตรกร ผู้สสนใจ และเยาวชนมาอย่างต่อเนื่อง โดยมีกระบวนการเรียนรู้ประกอบด้วย การบรรยายถึงพิษภัยของสารเคมี การปลูกพืชเชิงเดี่ยว แนวคิดการพึ่งตนเองทางด้านการผลิตและการดำเนินชีวิต การสร้างความมั่นคงทางอาหาร การลดรายจ่ายเพิ่มรายได้ มีการแลกเปลี่ยน การสาธิต การฝึกปฏิบัติ การวางแผนและการศึกษาดูงานแปลงตัวอย่างที่สามารถถ่ายทอดรูปแบบและเทคนิคเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง
นอกจากนี้ศูนย์ยังมีการใช้สื่อต่าง ๆ ทั้งสื่อบุคคลซึ่งเป็นวิทยากรชาวบ้าน มีเอกสารคู่มือการฝึกอบรม เอกสารประกอบประจำฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ หนังสือความรู้ต่าง ๆ หลักสูตรของศูนย์ประกอบด้วย หลักเศรษฐกิจพอเพียงในการดำรงชีวิต เกษตรผสมผสาน เกษตรทฤษฎีใหม่ การคัดเมล็ดพันธุ์ข้าว การเพาะพันธุ์กบและปลา นอกจากนี้ยังมีฐานการเรียนรู้ 4 ฐาน คือ ฐานการปรับปรุงบำรุงดิน ฐานการขยายพันธุ์พืช ฐานการพัฒนาและคัดพันธุ์ข้าว ฐานการเพาะเลี้ยง
ความสำเร็จ/ผลที่ได้รับ/จุดเด่น
- เป็นศูนย์การเรียนรู้ที่ดำเนินงานโดยแกนนำเกษตรกรที่มีประสบการณ์การทำเกษตรอินทรีย์อย่างยาวนาน มีการจัดหลักสูตรที่ครอบคลุมฐานการผลิตต่าง ๆ ได้แก่ ฐานการปรับปรุงบำรุงดิน ฐานการขยายพันธุ์พืช ฐานการพัฒนาและคัดพันธุ์ข้าว ฐานการเพาะเลี้ยง
- มีการเพิ่มหลักสูตร เช่น การหีบอ้อยสดเพื่อทำน้ำตาล การหีบน้ำมันทานตะวัน และวิทยามีความรู้ในเรื่องการแปรรูปข้าวกล้องอินทรีย์ การจัดการตลาดข้าวพื้นบ้าน การเชื่อมโยงระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภคในลักษณะการตลาดที่เป็นธรรม