แนวคิด/ความเป็นมา
สวนลุงโชคเดิมเป็นพื้นที่ไร่ข้าวโพดโดยพื้นที่โดยรอบอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ลุงโชคมีประสบการณ์การทำไร่ข้าวโพดเชิงเดี่ยว มีการใช้สารเคมีทางการเกษตรในปริมาณที่สูงมาก ทั้งนี้ลุงโชคเกิดความตระหนักว่าการปลูกพืชเชิงเดี่ยวในพื้นที่บริเวณกว้างเป็นการทำลายสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะพื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตป่าต้นน้ำลำพระเพลิง ปี 2533 ลุงโชคได้ทำงานกับชุมชนรอบพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ทำให้ได้เรียนรู้ปัญหาต่าง ๆ ของเกษตรกร ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมรวมถึงได้เรียนรู้แนวทางการส่งเสริมการเกษตร ภายใต้การทำงานของโครงการพัฒนาชนบทเพื่อการอนุรักษ์ นอกจากนี้ยังได้รับแนวคิดด้านวนเกษตรมาจากผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม จึงได้นำความรุ้มาใช้ในการทำงานกับชุมชนรอบเขาใหญ่ เพื่อร่วมกันหาทางในการทำการเกษตรเชิงอนุรักษ์ในพื้นที่รอบเขาใหญ่ จากการทำงานได้นำสู่การนำความรู้มาพัฒนาแปลงของตนเองจนในปัจจุบันแปลงของลุงโชคได้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านเกษตรทางเลือกที่ใช้แนวคิดการอนุรักษ์มาผสมผสานอย่างสอดคล้อง และในปี 2551 สวนลุงโชคได้รับเลือกจากสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดนครราชสีมาให้เป็นปราชญ์ชาวบ้าน ตามโครงการพัฒนาเกษตรตามแนวทางทฤษฎีใหม่
กิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้
สวนลุงโชคเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มุ่งเน้นกระบวนการเรียนรู้ท่ามกลางการปฏิบัติจริง กิจกรรมการเรียนรู้จึงมีทั้งการบรรยาย การวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาการเกษตรและสิ่งแวดล้อม ปัญหาพิษภัยของการใช้สารเคมี การสาธิตและการฝึกปฏิบัติทางเทคนิค นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมการเรียนรู้เกษตรกรรมและสิ่งแวดล้อมศึกษา มีการเดินเท้าศึกษาฐานความรู้ในสวน ได้แก่ ดิน รากฐานของชีวิต ป่า ธนาคารต้นไม้ สวัสดิการชีวิตที่พึ่งตนเอง น้ำ การเรียนรู้เพื่อกักเก็บน้ำในการดูแลพรรณไม้ นอกจากนี้ยังมีการฝึกปฏิบัติเทคนิค เช่น การทำน้ำหมักชีวภาพ (จุลนทรีย์หน่อกล้วย) การทำปุ๋ยหมักแห้งชีวภาพ การทำน้ำมันไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชเหลือใช้ ฯลฯ
กระบวนการเรียนรู้ในสวนลุงโชค ยังมีกิจกรรมที่เกี่ยวกับการบริหารกาย-ใจ การเจริญมรณะสติในชีวิตประจำวัน การดูแลสุขภาพวิถีไทย การแช่มือแช่เท้า การปรับสมดุลร่างกาย การอบรมจึงเป็นการปรับทั้งวิธีคิด การดำเนินชีวิต การสร้างภูมิคุ้มกันทั้งทางด้านจิตใจ สุขภาพ รวมทั้งการดูแลผู้อื่น และสิ่งแวดล้อมรอบตัว เป็นการอบรมที่มีการบูรณาการความรู้ที่หลากหลาย
ความสำเร็จ/ผลที่ได้รับ/จุดเด่น
- จุดเด่นของสวนลุงโชค คือ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมในพื้นที่ต้นน้ำ กระบวนการฟื้นฟูป่า เกษตรทางเลือกวิถีเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการพึ่งพาตนเอง การจัดการทรัพยากรอย่างมีส่วนร่วม การปลูกป่าด้วยองค์ความรู้ท้องถิ่น การจัดการพัฒนาที่ดิน ทำกินรูปแบบวนเกษตร การเพาะ-ขยายพันธุ์พืช การอนุรักษ์พันธุ์พืชพื้นบ้าน เทคนิคเกษตรทางเลือก พลังงานทางเลือก และการแปรรูปผลผลิต ฯลฯ
- นอกจากนี้สวนลุงโชคยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และเกษตรสำหรับเด็กและเยาวชน มีฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ ที่สามารถให้เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้ รวมทั้งปฏิบัติเพื่อสร้างความตระหนักและสร้างความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม