ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงสวนดาวพลอย

หลักคิด

การดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงสวนดาวพลอย ได้เริ่มกำเนิดและก่อตัวขึ้นจากคนกลุ่มเล็ก ๆ ที่มีแนวคิดในการปฏิวัติตนเอง เรื่องภูมิปัญญาและความรู้ในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม โดยใช้ความรู้ภูมิปัญญาดั้งเดิมของบรรพบุรุษ เลิกใช้ความรู้ของชนชาติตะวันตกที่พึ่งพาทุนนิยม หันมาใช้หลักการทำการเกษตรระบบทฤษฎีใหม่ นำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาจัดการความเป็นอยู่ในครอบครัวตนเอง รวมถึงการประกอบอาชีพที่ไม่ใช่เกษตรเชิงเดี่ยว แต่เป็นการจัดระบบอย่างสมดุลของ คน-ความรู้-ทรัพยากร และจัดความสมดุลของ คน-พืช-สัตว์ ให้มีการพึ่งพาตนเอง 5 ด้าน ได้แก่ ด้านจิตใจ ด้านสังคม ด้านเทคโนโลยี ด้านทรัพยากร และด้านเศรษฐกิจ หยุดซื้อสินค้าอุปโภคและบริโภคที่สามารถทำเองได้ นำเงินที่เหลือมาลงทุนปลูกพืช และเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่จำกัด ให้เกิดรายได้แก่ครอบครัวตนเอง โดยมีระบบแผนชีวิต เพื่อควบคุมตเนเองและครอบครัว ทั้งรายรับและรายจ่าย รวมทั้งมุ่งเน้นให้สมาชิกกลุ่มได้ค้นหาปัญหาและจัดการแก้ปัญหา เพื่อให้พัฒนาความสามารถของภูมิปัญญาไทยก้าวไปสู่ความยั่งยืนและมั่นคงสืบไป

แนวทางการบริหารจัดการ

1. การพัฒนาโครงสร้างของศูนย์ โดยจัดสถานที่ให้เหมาะสมกับการเรียนรู้ โดยเน้นวิธีการเรียนรู้ด้วยปฏิบัติจริง จัดให้ศูนย์มีวัสดุอุปกรณ์อย่างเพียงพอ เพื่อเอื้อต่อการจัดการเรียนรู้
2. พัฒนาสมาชิกให้มีการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง สามารถเป็นผู้ที่มีความชำนาญเฉพาะด้าน และสามารถสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกชุมชน
3. จัดทำและพัฒนาหลักสูตรให้มีความเหมาะสม วางแผนการจัดการเรียนรู้ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์แก่บุคคลเป้าหมาย เพื่อให้เกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

กิจกรรมที่ดำเนินการ  ศูนย์ได้กำหนดให้มีกิจกรรมที่จะดำเนินการอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นภูมิปัญญาท้องถิ่น และการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ เพื่อลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ในการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพของตนเอง เช่น

1. กิจกรรมเพื่อการดำรงชีวิตในครัวเรือน จัดให้มีการผลิตเครื่องอุปโภคและบริโภคในครัวเรือน เพื่อลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ ได้แก่ สบู่ก้อนสมุนไพร น้ำยาล้างจาน น้ำผักปั่น น้ำยาเอนกประสงค์ น้ำยาสระผม การหมักน้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์ ข้าวซ้อมมือ การเพาะถั่วงอกคอนโด
2. กิจกรรมเพื่อเป็นอาชีพการเกษตร จัดให้มีการผลิตปัจจัยการผลิต เน้นการทำการเกษตรอินทรีย์ โดยใช้สารชีวภัณฑ์ ได้แก่ การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ น้ำหมักชีวภาพ ฮอร์โมน สมุนไพรไล่แมลง

กระบวนการคิดในการแก้ไขปัญหา

ใช้กระบวนการเรียนรู้เป็นหัวใจ มุ่งค้นหาปัญหาและการแก้ไขปัญหาด้วยตัวเอง โดยใช้การจัดการทรัพยากรอย่างสมดุล มีภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นเครื่องมือในการพัฒนา

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงสวนดาวพลอย มีองค์ความรู้ที่โดดเด่นโดยได้สืบค้นและถอดความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีอยู่ทั่วไทย เช่น การสีข้าวซ้อมมือ นำมาใช้ในการดำรงชีวิตประจำวันและการประกอบอาชีพที่พึ่งพาตนเอง และสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัวอย่างเป็นรูปธรรม

ที่มา : กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.