ความเป็นมา
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านเศรษฐกิจพอเพียงอำเภอปายตั้งอยู่ในพื้นที่ 3 ไร่ ซึ่งเป็นที่ดินของบ้านปราชญ์ชาวบ้าน นายยรรยงค์ ยาดี ซึ่งเป็นผุ้นำที่เคยทำเกษตรแบบทั่วไป และต่มาในปี 2545 ได้รับการคัดเลือกเป็นจุดเรียนรู้ของเกษตรตำบล และของสถานีพัฒนาที่ดิน จังหวัดแม่ฮ่องสอน เนื่องจากเป็นเกษตรกรที่มีความสนใจในการทำเกษตรพอเพียง ต่อมาในปี 2549 จึงได้พัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้การพัฒนาที่ดินตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของสถานีพัฒนาที่ดิน จังหวัดแม่ฮ่องสอน และได้รับการตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้การเลี้ยงสัตว์ตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของสำนักงานปศุสัตว์ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ในปี 2551 และเริ่มฝึกอบรมเกษตรกรเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง และได้รับการจัดตั้งเป็นศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านในที่สุด
กิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้
ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านเศรษฐกิจพอเพียงอำเภอปาย ดำเนินงานส่งเสริมแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงตามหลักการปฏิบัติ 5 ประการ คือ (ก) ประหยัดกิน กินทุกอย่างที่ปลูก ปลูกทุกอย่างที่กิน (ข) ประหยัดใช้ ลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน (ค) ประหยัดกาย ไม่แสดงพฤติกรรมไปในทางอกุศล (ง) ประหยัดวาจา ไม่พูดหรือกล่าววาจาที่ไม่เป็นประโยชน์ และ (จ) ประหยัดใจ ไม่คิดพยาบาท ทั้งนี้ศูนย์ฯ ได้จัดทำหลักสูตรการอบรมในหัวข้อ การเรียนรู้สู่วิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วย วิชาต่าง ๆ คือ การดำเนินชีวิตตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การทำน้ำส้มควันไม้ การทำปุ๋ยอินทรีย์น้ำ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยชีวภาพและสารไล่แมลง หลักสูตรสมุนไพรใกล้ตัว การลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน การเลี้ยงกบ และการเลี้ยงปลา การศึกษาดูงานในแปลงเกษตร การเลี้ยงไก่ และหมูหลุม ในอนาคตศูนย์ฯ มีแผนในการสร้างทีมงานทดแทน โดยการพัฒนาปราชญ์น้อยในโรงเรียน โดยการอบรมเยาวชนในโรงเรียนรุ่นละ 5 คน ทั้งหมด 8 รุ่น รวมทั้งทำการคัดเลือกเกษตรกรหลังการฝึกอบรมที่ได้นำความรู้ที่ได้รับนำไปปฏิบัติจริงแล้วเห็นผล และมีความรู้ความสามารถที่จะพูดต่อหน้าชุมชนได้เข้ามาเป็นวิทยากรแทนวิทยากรรุ่นเก่าที่มีอายุสูงขึ้น
ความสำเร็จ/ผลที่ได้รับ/จุดเด่น
- ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง อำเภอปาย เป็นศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านที่มีการบูรณาการของหน่วยงานหลายหน่วยงานทั้งในส่วนราชการและเอกชน รวมทั้งศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเครือข่ายกสิกรรมทางเลือกอำเภอขุนยวม รวมทั้งกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน และจากปัจจัยอีกหลายประการ เช่น ประธานและกรรมการศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านที่มีความรู้ความสามารถทางวิชาการที่ดี สถานที่มีความเหมาะสม รวมทั้งความพร้อมของวัสดุอุปกรณ์ในการถ่ายทอดความรู้
- วิทยากรมีความเชี่ยวชาญด้านการทำปุ๋ยหมักและปุ๋ยชีวภาพ