สวนไทยเกษตร

ประวัติความเป็นมา

จุดกำเนิดของสวนไทเกษตร เริ่มจากการรวมตัวแบบธรรมชาติของอดีตบัณฑิตอาสาสมัคร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รุ่นที่ 15 ที่มีจุดสนใจร่วมกันในงานพัฒนาชนบท การพึ่งตนเอง การสร้างทางเลือกของชีวิตที่สมดุลและมีความสุขแบบพอเพียง จึงเกิดความคิดในการหารูปแบบที่จะแปลงแนวคิดสู่การปฏิบัติ สมาชิกได้ระดมเงินออมจัดซื้อที่ดิน 33 ไร่ ในพื้นที่อำเภอผาขาว จังหวัดเลย เพื่อทำเกษตรกรรมธรรมชาติเมื่อปี พ.ศ. 2531 และมีสมาชิกในกลุ่มส่วนหนึ่งไปบุกเบิกทำกิจกรรมการเกษตรในพื้นที่ควบคู่ไปกับงานด้านพัฒนาชุมชน ผลิตผลจากการทำงานพัฒนาร่วมกับชุมชนเริ่มขยายผล จากโครงการบ้านเด็กดี สู่การพัฒนาด้านอาชีพของคนในชุมชน และสร้างทุนภายในโดยการก่อตั้งกลุ่มสตรีกับการออมทรัพย์ การรวมคนร่วมใจให้เป็นหนึ่งเดียวกัน จึงเป็นที่มาของการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ในชื่อโครงการอนุรักษ์ภูผาขาว

หลักคิด

1. ให้พื้นที่ของสวนไทเกษตรเป็นสวนเกษตรธรรมชาติ
2. พัฒนาเกษตรธรรมชาติให้เป็นต้นแบบและนำบทเรียนขยายผลสู่ชุมชน
3. ดำเนินกิจกรรมที่เป็นประโยชน์และพัฒนาสังคม

แนวทางการบริหารจัดการ  สวนไทเกษตรบริหารจัดการโดยคณะกรรมการ และจัดกระบวนการเรียนรู้ ดังนี้

1. ด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและเสริมศักยภาพให้กับโครงการอนุรักษ์ภูผาขาว
2. ด้านการบริการ (แหล่งเรียนรู้) มีการสร้างทีมและพัฒนาวิทยากร และพัฒนาองค์ความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ตรง ถ่ายทอดผ่านสื่อบุคคลและรูปธรรมจริง

การพัฒนากิจกรรม

1. เชื่อมโยงเครือข่ายการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างครบวงจร
2. พัฒนาอาชีพที่ละและทดแทนการทำลายสิ่งแวดล้อม (นาไร้สารพิษ ผลิตปุ๋ยชีวภาพการเกษตรแบบยั่งยืน การจัดการด้านพลังงาน)
3. เสริมกระบวนการพึ่งตนเองของชุมชน (กองทุนอนุรักษ์ป่า สวัสดิการ ธนาคารข้าว กลุ่มออมทรัพย์)

แนวทางการระดมทุน

1. การระดมทุนภายใน เช่น ทอดผ้าป่า จัดงาน เงินปันผลกิจกรรมต่าง ๆ การออมทรัพย์ การพัฒนาอาชีพ
2. ทุนจากหน่วยงานภาครัฐ เช่น ทุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อม ส.ป.ก. ศูนย์แก้ไขปัญหาความยากจน คณะกรรมการผู้นำชุมชนแห่งชาติ
3. ทุนที่ได้จากรางวัลสนับสนุนผลงานของชุมชนดีเด่น เช่น รางวัลลูกโลกสีเขียว
4. ทุนจากภาคประชาชนที่จัดหาในรูปของการบริจาคและการแลกเปลี่ยนการบริการ

กระบวนการคิดในการแก้ไขปัญหา

1. ปัญหาการพัฒนาสังคมมีความซับซ้อนที่เกี่ยวข้องกัน การแก้ไขต้องบูรณาการให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วมรับผิดชอบ บนพื้นฐานความไว้วางใจ และซื่อตรงต่อหน้าที่ของตนเอง เคารพในภารกิจของกันและกัน
2. ปัญหาทุกอย่างแก้ไขได้ ด้วยการสร้างเหตุปัจจัยให้พร้อมตามความยากง่ายของแต่ละปัญหานั้น ๆ มีหลักการ คือ ยึดผลประโยชน์ร่วมเป็นสำคัญ แต่ไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว ต้องมีความยืดหยุ่น และคิดนอกกรอบบ้าง ในกรณีที่ต้องหาแนวทางใหม่ ๆ ในการแก้ปัญหา

องค์ความรู้ที่โดดเด่น

1. การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
2. วิถีชีวิตที่เอื้อต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

 ที่มา: กรมส่งเสริมการเกษตร "ทำเนียบแหล่งเรียนรู้วิสาหกิจชุมชน", 2552.