ปัจจุบันมีการผลิตน้ำหมักสมุนไพรเพื่อใช้ทางการเกษตรมากขึ้นโดยใช้เศษพืชสับหมักร่วมกับกากน้ำตาล แต่ประสบปัญหาการนำไปใช้ในแปลงผักขนาดใหญ่ เพราะระบบการให้น้ำจะใช้เครื่องปั๊มน้ำดูดน้ำผ่านท่อสายยางฉีดผ่านหัวฉีด และน้ำหนักมักจะมีเศษซากพืชมาอุดรูหัวฉีด ทำให้อุดตันไม่สะดวกต่อการใช้งาน จึงคิดค้นเครื่องสกัดสารชีวภาพจากพืชสมุนไพร ซึ่งเป็นการควบกลั่นสารระเหยจากพืช แล้วนำสารที่ได้ไปผสมน้ำรดผัก สามารถแก้ปัญหาการอุดตันหัวฉีดได้ และใช้เวลาน้อยกว่าการหมัก
การทำเครื่องสกัดน้ำสมุนไพร
วัสดุอุปกรณ์
- ถังสังกะสี ขนาด 40 ลิตร (เป็นถังใช้แล้ว) พร้อมฝาปิด ใช้เป็นหม้อต้ม
- ตะแกรงลวดสี่เหลี่ยม
- ท่อทองแดงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1นิ้ว ยาวประมาณ 3เมตร
- ถังพลาสติกอย่างหนา ขนาด 20 ลิตร
- เตาถ่านหรือเตาฟืน 1 เตา
- ท่อสายยางยาว 30 เซนติเมตร
การทำถังต้ม
- นำถังสังกะสี ขนาด 40 ลิตร มาเจาะรูด้านบน 1 รู ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว
- นำตะแกรงลวดมาประกอบให้มีลักษณะคล้ายตะกร้าวางไว้ภายในถังต้ม เพื่อความสะดวกในการต้มใบพืชสมุนไพร
การทำถังควบกลั่น
- นำถังพลาสติกมาเจาะรู 3 รู ด้านบน 2 รู และด้านล่าง 1 รู เส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว สำหรับสอดท่อทองแดง
- นำท่อทองแดงผ่านเข้าทางรูด้านบนแล้วพันขดรอบถังด้านในลงไปด้านล่างประมาณ 5 รอบ แล้วสอดปลายออกไปทางรูที่เจาะไว้ด้านล่างปลายท่อด้านบนและด้านล่างยื่นออกไปประมาณ 2 นิ้ว ปลายท่อด้านล่างสวมสายยางเอาไว้สำหรับให้น้ำที่สกัดได้ไหลลงสู่ภาชนะที่เตรียมไว้รองรับ
- เสียบท่อขนาด 6 นิ้ว ไว้ที่รูด้านบนอีก 1 รู สำหรับให้น้ำที่เดือดไหลออกจากถัง (เป็นการปรับใช้ระบบควบกลั่นมาใช้ประโยชน์)
- อุดรูช่องว่างด้วยยางมะตอย ชัน หรือซิลิโคน
การใช้งาน
- นำถังต้มและถังควบกลั่นต่อเชื่อมเข้าด้วยกัน โดยสอดปลายท่อทองแดงด้านบนของถังควบกลั่นเข้าไปในถังต้ม ยาวประมาณ 2 นิ้ว
- เติมน้ำลงในถังควบกลั่นให้เต็ม
- นำพืชสมุนไพรป้องกันแมลงศัตรูพืชชนิดต่าง ๆ เช่น สะเดา ตะไคร้หอม ฯลฯ ลงต้มในหม้อต้ม เติมน้ำให้ท่วมสมุนไพร แต่ไม่ให้ถึงปลายท่อด้านบน
- เมื่อน้ำเดือดไอน้ำจากถังต้มจะผ่านเข้าไปในท่อทองแดงและควบกลั่นให้ถังควบกลั่นเป็นหยดน้ำ ไหลลงสู่ภาชนะรองรับสารสมุนไพรที่ได้จะใส ไม่มีเศษพืชมีฤทธิ์ในการป้องกันและกำจัดโรคแมลง เหมาะกับการเกษตรทั้งขนาดเล็กและใหญ่ สะดวกและรวดเร็วกว่าการหมัก
ที่มา:
- สถาบันสร้างเสริมนวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียง กรมส่งเสริมการเกษตร “นวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียงองค์ความรู้ของเกษตรกรและชุมชน”, 2552.
- สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น โทรศัพท์ 0-4333-7628
